Yakın Plan: Hakikat ve Güzellik

yakin plan 1990 kiyarustemi

“Bay Mahmelbaf’a bir mesajım var. Bisikletçi’nin benim bir parçam olduğunu söyleyin.”

Sanata duyduğumuz tutku gerçekliğin önüne geçebilir mi?

Abbas Kiyarüstemi’nin başyapıtı Yakın Plan (Close Up), bu soruya cevap ararken sinemanın kendisine, sanata ve hakikate dair ilham verici bir düşünme alanı açıyor.

Film, gerçek hayatta yaşanan bir mahkeme sürecini takip ediyor:

Yakın Plan Hüseyin Sabzian

Hüseyin Sabzian isimli genç adam, hayranı olduğu film yönetmeni Muhsin Mahmelbaf’ın kılığına girerek tanımadığı bir ailenin evine gidiyor. Yeni çekeceği filmde onlara rol vermek istediği yalanıyla aileyi bir süre oyalayan Sabzian, çok geçmeden yakayı ele veriyor.

Olayın ardından mahkeme süreci ve flashbackler arasında gidip gelen bu yarı belgesel, şaşırtıcı derecede özgün ve katmanlı bir anlatı kuruyor.

BEDAVA MANZARA

Aldous Huxley’in Cesur Yeni Dünya romanından sevdiğim bir bölüm:

“Kır çiçekleri ve manzara seyretmenin önemli bir kusuru var, bedavalar, diye açıkladı. Doğa sevgisiyle fabrikalar çalışmaz”

Yakın Plan‘ın izini sürdüğü güzellik, içinde hayatın acılarına ve neşesine şahit olabileceğimiz sinemanın güzelliği, kesinlikle herkese açık.

Peki tüm bir hayatı bu güzelliğin yakınında geçirmek herkes için mümkün mü?

Maalesef değil. Keza Sabzian da bu lükse sahip olmayanlardan biri.

Çocukken sık sık sinemaya giden, arkadaşlarıyla film çevirme oyunları oynayan Sabzian, bir şekilde sanatsal heveslerinden vazgeçmek zorunda kalmış.

Yakın Plan 1990

Hayatın hengamesi ve zorlukları arasında mahrum kaldığı sinemayı takıntı haline getirmesi şaşırtıcı değil.

Hiçbir kötü niyeti olmadan ailenin evine sızmasının nedeni de burada yatıyor:

Saygı ve kabul görebilmek.

Kendisi gibi insanların acılarını anlatan ünlü bir yönetmen kılığına girdiğinde aileden gördüğü saygı, oyunu devam ettirmesini sağlıyor.

Sabzian’ın işsiz olduğu ve evini geçindiremediği için karısından boşandığını, iki çocuğu olduğunu da öğreniyoruz. Filmin lafını esirgemediği toplumsal sorunlar, Sabzian’ın kılık değiştirmesinin ana sebebi.

ŞU AN GERÇEK Mİ?

Yakın Plan, bir sinefili takip ederken biçim ve içerik tercihleriyle sinema ve hakikat üzerine zorlu sorular soruyor.

Belgesel ve kurmaca arasındaki sınırı muğlaklaştıran film, gitgide yoğunlaşan katmanlarıyla bu sınırın varlığını dahi sorgulatıyor.

Abbas Kiyarüstemi, Muhsin Mahmelbaf, Hüseyin Sabzian filmde kendilerini oynuyor.

Mahkemenin başında Kiyarüstemi, Sabzian’a soruyor:

“Duruşmanın çekimini yapmak istiyoruz. Çekim yapmamıza izin verir misiniz?”

Cevabı unutulmaz:

“Tabii. Çünkü benim seyircimsiniz. Tutkumu izliyorsunuz”

Mahkemede Kiyarüstemi’nin soruları hakiminkilere karışıyor, film ekibi bir anda kadraja giriyor, kameranın merceği sürekli yüzleri yokluyor. Kafalar karışırken doğal olarak akla şu soru geliyor:

Sabzian hala rol mü yapıyor?

Yakın Plan 1990

Rol yaparak kimliğinden sıyrılmak bu kadar hoşuna gittiyse neden bir oyuncu kılığına girmedi?

Olayın haberini yapmak isteyen gazeteci, ailenin evine geldiğinde kamera onu izlemek yerine taksicinin yanında kalıyor. Taksici, adamı beklerken bir yaprak yığınının içinden birkaç çiçek çıkarıyor.

Sabzian’ın, Yakın Plan‘ın yegane çabası bu:

Toplumsal hayatın tüm yavanlığına ve zorluklarına karşı tutkuyla güzelliği aramak. Sinemanın o zamandan kopmuş, ölümün sahasına girmiş esrime anlarında, güzelliğe erişebilmenin coşkusunu yaşamak.

Kirazın Tadı (1997), Zeytin Ağaçları Altında (1994), Arkadaşımın Evi Nerede? (1987)…

Abbas Kiyarüstemi filmleri deyince tabii ki akla sayısız başyapıt gelecektir. Ancak en orijinal ve en saf sinema deneyimi sunan filmi hala Yakın Plan.

İran sinemasında kritik bir dönüm noktası olan film, tüm zamanların en iyi İran filmleri arasında da çok özel bir yere sahip.

Film eleştirileri, listeler ve yönetmen dosyaları için sinema sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

Yakın Plan (1990) | Ülke: İran | Dil: Farsça | Süre: 100 dakika

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir